امروز جمعه 28 مهر 1396
نقش و جایگاه جزایر سه‌گانه در معادلات ژئوپلیتیکی کشورهای حوزه خلیج فارس

 

دکتر وحید کیانی 1

چکیده
یکی از فاکتورهای مهم در افزایش یا کاهش توان ژئوپلیتیکی یک کشور به میزان دوری و نزدیکی به دریا و همچنین دسترسی به دریاهای آزاد بستگی دارد. خلیج فارس و دریای عمان نقش کلیدی در دسترسی بسیاری از کشورهای حوزه خلیج‌فارس به دریای آزاد ایفا می‌کنند. علاوه بر این، وجود منابع نفت و گاز و همچنین لزوم امنیت انرژی در خلیج فارس، ارزش ژئوپلیتیکی و استراتژیکی‌اش را برای کشورهای منطقه و فرامنطقه‌ای دوچندان ساخته است. همه این عوامل موجب شده‌اند تا خلیج فارس و جزایر آن نقش کلیدی در معادلات ژئوپلیتیکی کشورهای حوزه خلیج فارس ایفا کنند. از این ‌رو تحقیق حاضر در تلاش است تا با روش توصیفی – تحلیلی به نقش و جایگاه یکی از نقاط استراتژیک منطقه یعنی جزایر سه‌گانه در معادلات ژئوپلیتیکی کشورهای حوزه خلیج فارس بپردازد. نتایج و یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که مسئله جزایر سه‌گانه صرفاً معطوف به بعد حقوقی نبوده و از ابعاد دیگری نیز می‌توان به نقش و جایگاه آن پرداخت. از مهم‌ترین این ابعاد می‌توان به ابزار هویت‌سازی (ملت‌سازی، دولت‌سازی) برای امارات متحده عربی و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، نقش استراتژیکی و ژئوپلیتیکی برای جمهوری اسلامی ایران و ابزاری برای حضور مجدد کشورهای فرا منطقه‌ای ازنظر نظامی را نام برد. بنابراین، عامل جغرافیایی به نام جزایر سه‌گانه برای هر یک از کشورها نقش و جایگاه متفاوتی را بازی می‌کند که در تحقیق حاضر به تبیین دقیق آن پرداخته ‌شده است.


واژه‌های کلیدی: ژئوپلیتیک، هویت‌سازی، سازه‌انگاری، خلیج فارس، ایران.



----------------------------------------------------

1- استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه بیرجندvkiani@birjand.ac.ir